Leven is kiezen

Langzaam lezen vandaag aanbevolen.

"Laat anderen erover klagen dat dit een boze tijd is; ik klaag erover dat ze miserabel is; want ze is zonder hartstocht."

(Sören Kierkegaard)

Leven is kiezen - dat zegt mijn moeder.

Gisteren kreeg ik een boek binnen, besteld via boekwinkeltjes.nl.

Er zijn er nog vele van in omloop - en dat is een hint!

Het boek heet 'The Family of Woman' en is uit 1979. De foto's verderop komen er uit. Huiveringwekkend eerlijke foto's staan er in.

"Barst een knop, pijn welt op.

Alle groei brengt weeën mee."

(bijschrift in 'The Family of Woman')

Als ik stilval met m'n breiwerk - dan komt op: wat een domme waan om te denken dat

de perinatale sterfte tot bijna nul te reduceren valt

en bovenal - dat onze wereld dan een betere wereld is geworden.

Een kind dat doodgaat en de gruwel daarvan - ja, dat lijkt heel logisch dat we 'met elkaar' zeggen: dat moeten we voorkómen. Ik weet maar weinig dingen die pijnlijker waren om te zien dan een moeder die aan het zorgen was voor haar dode baby; dekentje rechtleggen, kleertjes beter aandoen, haartjes weer goed...

Maar als het zwaartepunt ligt bij het streven naar 'alle babies in leven' - wat doen we dan? Waar stoppen we onze tijd in? 

Hebben we, in onze drukte om de dood buiten de deur te houden, dan nog genoeg aandacht voor 'leven'?

'Helpt het?' Maken we dan van de wereld een betere plek, waar allemaal gezonde mensen wonen, met perspectief op een 'productief en gelukkig leven', zoals ik laatst las in een hele griezelige column van Piet Borst (NRC 7-5-11)?

Ik krijg een jas van groene zij.

De naaister vroeg: ben je niet blij?

Ik zei: jawel, maar ik wil hem open.

Ik wil wel de jas, maar niet de knopen.

De naaister zei: mijn lieve kind

luister eens wat je hiervan vindt.

Er was eens een arme vrouw

die niet wist wat ze hebben wou.

Een kindje wel - een wiegje niet.

Een hete traan - zonder verdriet.

Een mooie droom - maar nooit in bed.

Een echte zeeman - zonder pet.

Een warme plek - maar o, geen vuur.

Een huisje wel - maar zonder muur.

Toen had ze niks. Toen werd ze oud.

Toen heeft ze zelf een vlot gebouwd.

Nu dobbert ze al op de zee

en zingt: ho-la-di-jo-di-lee

(Uit: 'Als je goed om je heen kijkt zie je dat alles gekleurd is' - gedicht van Ienne Biemans)

Ik wil de dood niet buiten de deur willen houden 

want ik kán de dood niet buiten de deur houden

Dat betekent niet: alle ziekte en ellende maar passief en lijdzaam aanvaarden -

maar wél dat ik met passie durf te zeggen: 

'leven' - dat is heel wat anders dan 'niet dood zijn'.

Het is óf/óf. Je kunt het niet op een akkoordje gooien met het leven.

 Voor de honderd en éénde keer

hoor ik het verhaal van haar zonen

zware jongens bij de bevalling

dertien en twaalf pond

en ze had zo graag een meisje gehad

maar ja die éne keer

die doodgeboren helft van een tweeling

dat was een meisje zei de dokter

en weer slikte ze haar tranen weg

hoe lang kan een mens huilen om dat verdriet

ze is van 1890 lees ik in de status

(Yvonne Kolk, Mijn eigen huis, Ambo 1982)

bullshit alarm

Bullshit alarm - een ingebouwde eigenschap die de meeste mensen hebben - als iemand iets zegt waarvan je denkt: wat een flauwekul...dat er dan een bel gaat rinkelen, op zo'n manier dat het verbazend is dat degene die de flauwekul staat te verkondigen dat zelf niet ook hoort.


Hij ging hard af, toen ik een stuk uit de 'concept' Verloskundige Indicatie Lijst (VIL) las. Bladzijde 17:


"Het betrekken van patiënten/cliënten bij een brede richtlijn als de VIL is minder eenvoudig dan bij andere richtlijnen. Zwangerschap is een lichamelijke staat die slechts van tijdelijke aard is, en over het algemeen is dus ook de interesse van de cliënt in zaken die met zwangerschap en baring te maken hebben van tijdelijke aard. Zij voelen zich dus vermoedelijk minder snel geroepen om zich te verenigen in een patiëntenvereniging die de belangen van aanstaande ouders behartigt."


Een paar weken terug liep ik met mijn collega een winkel in. De eigenaar van de winkel kent ons en weet wat wij voor de kost doen. 'Lijkt me een zwaar beroep', zegt ze, 'vroedvrouw'. En hup, daar kwam haar verhaal in het kort, van haar eerste bevalling, dertig jaar geleden. Duurde drie dagen, eindigde in een tangverlossing. En alles nog in haar geheugen als de dag van gisteren. Een ervaring die haar blijvend heeft veranderd.


Ik krijg soms in een week tijd zó veel (diep bedroevende) verhalen te horen over wat vrouwen meemaken tijdens hun bevalling. Een gebeurtenis die weliswaar van tijdelijke aard is, maar die onuitwisbaar in hun geheugen gegrift staat en diep ingrijpt op hun zelfbeeld én op hun functioneren als moeder. En wat dan opvalt, en ik denk dat veel vroedvrouwen dit herkennen, is de gretige behoefte van vrouwen om hier over te praten. In dat licht is het volgens mij niet zozeer jammer dat die focusgroep niet van de grond is gekomen, maar meer een veeg teken.


De mythe 'als de baby er eenmaal is ben je alles vergeten' staat kennelijk nog als een huis - althans, in zorgverlenersland.
Hoe verklaar je anders die twee keer 'dus' in dat citaat - zwangerschap is van tijdelijke aard - 'dus' is de interesse ervoor van tijdelijke aard - 'dus' vrouwen voelen zich niet geroepen om zich hieromtrent te organiseren.


Een lichamelijke staat?
Van tijdelijke aard?
Met tijdelijke interesse?


Hoewel ik groot respect heb voor elke individuele schrijver van deze VIL als persoon, als het om bovenstaande argumentering gaat - 
komaan zeg, wat een onzin!


Dat die focusgroep niet van de grond is gekomen brengt wat mij betreft iets aan het licht - iets dat heel dringend aan het licht moet worden gebracht, namelijk dat vrouwen op dit moment dus geen stem hebben! 
En in plaats van dat wij zorgverleners stellen: zonder de actieve inbreng van cliënten in de ontwikkelingsfase van de VIL (en niet in de commentaarfase) komt er geen nieuwe! - blijkt het voor de voortgang van het programma niet uit te maken.
Dat vind ik erg. Sommige verwijsindicaties in de VIL zijn dermate veel voorkomend dat ze voor heel veel vrouwen heel veel extra interventies betekenen.


Een ander citaat.

"Over the years I have been practising, I have learnt that women need to be able to talk as equals with doctors, to be informed of the choices available to them and encouraged to make up their own minds about becoming pregnant (...). I have realised how important it is for a woman to feel in control of the birth process if she is going to emerge as a confident parent." 

(Wendy Savage, Birth and Power, Pinter&Martin 2011). 

Dit citaat is 25 jaar oud! Uit de herdruk die dit boek is, wordt helder dat de vraag "who controls childbirth?" nog net zo actueel is als toen.  

Hoogste tijd voor een diepgaander analyse van het 'waarom' het niet gelukt is met die focusgroep dan die paar veronderstellingen in 'dus-vorm'!


Hebben we zitten pitten met z'n allen de afgelopen 25 jaar?

opnieuw een (feministische) paradox

Er was eens, rond 1920, een dokter in Amerika, dr.Joseph de Lee. Hij werd beroemd met een artikel dat 'The Prophylactic Forceps Operation' heette. Daar bedoelde hij overigens een bevalling mee, maar dan op de manier zoals hij dat het veiligst achtte. 
Een vrouw ging onder zeil door middel van 'Twilight Sleep' - dat was: door haar morfine en scopolamine te geven. Dat laatste was een middel waar je geheugenverlies van kreeg, waardoor vrouwen zich hun bevalling niet 'hoefden' te herinneren. Vervolgens werd meestal de forceps gehanteerd om de baby geboren te laten worden. 
Je kunt, als je per ongeluk verder wilt lezen over de technieken van dr.de Lee en zijn argumenten om op deze manier bevallingen te 'doen', hier een artikel vinden. De manier waarop hij een bevalling beziet (als pure pathologie namelijk) heeft onze huidige kijk op de zaak diepgaand beïnvloed - een invloed waar we nog lang niet vanaf zijn, maar dat is voor een ander stuk. In elk geval heeft dr.de Lee er zijn steentje aan bijgedragen dat ook wij het nog altijd hebben over een bevalling 'doen'.


Opvallend is, dat het juist de feministes uit die tijd, de 'suffragettes', waren die zeer gecharmeerd waren van deze nieuwe 'technieken'. 
Ze vochten voor het recht op een pijnloze bevalling. En ze kregen wat ze vroegen; jarenlang bevielen zeer veel vrouwen in Amerika met 'Twilight Sleep' en de bijbehorende 'forceps-operation' (in sommige ziekenhuizen was het percentage tangverlossingen 70%!).


Als je je gaat verdiepen in wat 'Twilight Sleep' is, kun je je nauwelijks voorstellen dat dergelijke barbarij door vrouwen zo fel werd begeerd.


Wij Nederlanders hebben ons de laatste jaren hard gemaakt voor het 'recht op pijnbestrijding' tijdens de bevalling. Het aantal vrouwen dat met een ruggenprik bevalt, stijgt dan ook enorm - hoewel we nog lang niet aan de percentages zitten zoals bijvoorbeeld België die heeft.
Juist in hogeropgeleide kringen wordt elke minimale geuite twijfel over het bevrijdende effect van het 'recht' op technische verworvenheden bij een bevalling, bedolven onder een golf van verontwaardiging: alsof je aan basisrechten van de vrouw komt.


Nu niet gaan denken dat ik vind dat we niet veel hebben geleerd van de geschiedenis. Of dat ik denk dat er niet over wordt nagedacht dat het recht op 'vrije keuze' voor een bepaalde behandeling enorm grote gevolgen kan hebben voor andere 'vrijheden', zoals bij 'Twilight Sleep' het geval was.
En ook niet gaan denken dat ik zo'n type vroedvrouw ben die zuinig gaat kijken als vrouwen een epiduraal willen.


Waar ik over wil schrijven gaat niet over het niveau zorgverlener - klant.
Het gaat over - hoe wij als cultuur een bevalling benaderen.
Hoe wij cultureel gezien een vrouwenlijf benaderen.


Worden vrouwen tevredener over hun bevalling als ze een epiduraal krijgen? Niet an sich, dat hangt van meerdere factoren af.
Is het echt waar dat baringspijn te vergelijken is met amputatiepijn?
Dat zal voor sommige vrouwen misschien recht doen aan hun ervaring - maar een baring is op geen enkele manier te vergelijken met een amputatie. In het ene geval brengt een vrouw een kind op de wereld. In het andere geval zet (hopelijk) een chirurg een arm af, maar in deze vergelijking gebeurt dat natuurlijk op het slagveld. We weten nog bijzonder weinig af van pijn, maar wat we wél weten is dat het maken van zo'n vergelijking met amputatiepijn echt kant noch wal raakt.
Is het echt waar dat bevallen een riskante bezigheid is?
Dat kan het vast wel zijn, maar meestal niet.
Die in alle passiviteit wordt 'ondergaan', waar een vrouw als het ware een soort 'slachtoffer' van is?
Dat hoeft beslist niet!
En dat het dus een teken van menselijkheid is van een cultuur, als de vrouwen ruimhartig worden voorzien van 'adequate pijnbestrijding'?
Daar zit nou pas echt de kink in de kabel.
Hier is namelijk echt heel veel evidence over!
Als vrouwen alle ruimte nemen (en: krijgen) om hun bevalling te bezien als een uniek proces, waarbij van tevoren niets 'hoeft' en alles 'mag'; als vrouwen gerespecteerd worden als voor rede vatbare wezens die precies kunnen aangeven wat ze nodig hebben; als vrouwen ab-so-lute privacy gewaarborgd krijgen en domweg met rust gelaten worden tijdens hun bevalling; als vrouwen tijdens hun bevalling precies die mensen in hun buurt hebben, die zij en zij alleen erbij wil hebben;
dan blijken deze vrouwen maar zeer, zeer zelden 'adequate pijnbestrijding' nodig te hebben.
Dit gaat over voorwaarden.
Voorwaarden, waaraan, ook in toenemende mate in Nederland de afgelopen 15 jaar, niet wordt voldaan.


Dus vrouwen, als het inderdaad zo is dat 60% van de vrouwen over een jaar of wat bevalt met een ruggenprik - 
welk kind hebben we dan precies met welk badwater weggegooid?
Hoe zit dat met 'baas in eigen buik'?


Wordt vervolgd.

English version of petition

IMPORTANT: THIS BLOG IS NOT THE PETITION, JUST THE EXPLANATION OF "HOW IT WORKS". 

So, after reading this whole post, go to: http://autonomezwangeren.petities.nl/  and use the following instructions at the end of this page. Pay especially attention to the fact that, when you've signed the petition, you receive a return mail from them to 'activate' your signature!

Text of petition:


The right of autonomous choice for birthing women in the Netherlands

The Dutch government is reducing the right of expecting women to choose the place of birth. 

Therefore, the entitlement of home birth is under threat. 

On the questionable advice of certain medical specialists, Mrs Edith Schippers, the Dutch minister of health has begun a process that reduces the ability of expecting women to make personal choices. 

By claiming that hospitalised birth is ‘safer’ for all women, dubious medical opinion is generating dissatisfaction amongst some women and fear in others.

The autocratic decisions being made by politicians are minimising the freedom and responsibility of individuals to make self-assessments of risk and the choice of home birth.

This petition is intended for the minister of health.

Petition 

• We demand the legal right to self-determination and responsibility for our own bodies and those of our unborn children.

• We do not accept governmental decisions regarding the place of birth based on controversial, medical opinions that can be effectively challenged by scientific evidence.

• We demand that governmental policies and health service organisation be based on  the needs and desires of expecting and birthing women, not the convenience of hospital based professionals.

I,

Place of domicile

Sign the petition "Right to autonomous choice for expecting women.".

                                Yes, my name and place of domicile  may be viewed under the petition.

e-mailadres

Your data will not be handed onto third parties and remain under the management of the Corporation Petitions.nl.

For more information read our Declaration of Privacy

                                            Click to sign

(For privacy details, read below:

Your privacy

Petities.nl only makes use of cookies during your visit to the site, is approachable for everyone and can be visited anonymously. We keep track of the internet addresses visiting the website. This information we only use to improve the website.

As required by law  your personal data are used only for the purpose you provided them for: the recipient of a petition gets a view into the list of signers to be able to check the petition or to get an impression of the supporters. The recipient also is allowed to take up personal contact with you, but in practice the recipient commutes only with the petitioner as spokesman(woman) of all signers.

If you sign anonymously your data disappear (except the time of signing) out of the data base after the petition is closed. If you indicated that you publicly support the petition, you name, place of domicile and title/description  remain in the data base to be viewed on the web. Should you later on no longer wish to have your signature visible on the web you can change that by means if the link in the e-mail you received to confirm your signature. After that it will take at least a week for the search machines to omit your signature from the search results.

When you sent a mail to the webmaster your e-mail is only used for correspondence having to do with your question, complaint or remark. You will not receive any impersonal information (like a newsletter), unless you yourself make a request for a newsletter.

When you sign a petition you will receive always three e-mails from info@petitions.nl:

1. To confirm, within a few minutes until one day after signing.
2. To announce that the petition is going to close and will be handed, weeks or months after you signed.
3. To let you know the result of the petition, within six weeks after the handing over of the petition.

Besides that the petitioner may send news three times about progress of the petition via petitions.nl to those who stated to have no objections to that. You can notify your wish not to receive this by following the link in the first e-mail you received when confirming your signature. Should you no longer have that e-mail, you can retrieve it by signing the petition once more with exact the same e-mail address.)




After reading all this....
Go to 'autonomezwangeren.petities.nl',
sign the petition as explained here and then:
go to your email-'inbox',
open the mail you received from: webmaster@petities.nl
and click on the blue link that says: 
"U kunt uw ondertekening bevestigen door op deze link te klikken"


After that, your signature becomes legitimate on the petition!


Many thanks!!

Hou haar klein?

De wereld is gek geworden, zo voelt het dag en dagelijks voor mij.
En misschien is die gedachte wel van alle tijden - die Sören Kierkegaard, die ik een paar posts geleden citeerde (ben ik dan gek?), die leefde van 1813 tot 1855. Best lang geleden.
Andere topics, zelfde punt.


In zijn tijd werden ouders uit de ouderlijke macht ontzet als ze hun kinderen niet lieten dopen door de staatskerk. De politie kwam zich er dan mee bemoeien en als het kind netjes gedoopt was, kregen de ouders het weer terug.
De gedachte erachter was natuurlijk dat die kinderen gedoemd waren in de hel te komen als ze niet gedoopt waren - en dat is natuurlijk eeuwig zonde, als na een simpele doop eeuwig leven in het verschiet ligt. 
Ouders die een andere mening waren toegedaan dienden tegen zichzelf in bescherming te worden genomen.


Vrouwenkiesrecht; ingevoerd in Nederland in 1918. 1918!! Dat is nog niet eens honderd jaar geleden!
Tot die tijd was het idee dat een vrouw 'volwassen' en 'stabiel' genoeg was om stem te hebben in de politiek, voor velen, man en vrouw, volkomen ondenkbaar.


'We' kijken daar een beetje op neer - mensen die vrouwen in een of ander keurslijf willen houden, vind je alleen nog in de SGP-hoek.
Ik vrees dat dat verre van waar is. 
Er is een 'nieuwe' geloofs-richting bij gekomen, één van een bijzonder sterk soort en met grote 'staats-'steun: geloof in de superieure kennis van een deskundig arts.


Overal hoor je dit tussen de regels door of openlijk gezegd; een 'deskundige' mag de eindbeslissing nemen over zaken die te maken hebben met leven en dood. Veel mensen wíllen dat ook, liever dan dat ze zelf een keus moeten maken waar ze misschien lang spijt van hebben en die als een last op hun schouders drukt.


Het heeft wel wat om 'kind' te zijn; een ander weet wat goed voor je is.


Tegenwoordig gaat de discussie bijvoorbeeld over of het mogelijk moet zijn om vrouwen tegen hun wil in behandelingen te laten ondergaan in het belang van hun ongeboren kind.


Tot mijn walging en verdriet kom ik maar weinig collega's tegen die daar iets op tegen hebben. Ja, het mag natuurlijk alleen 'in uitzonderlijke gevallen' - maar ga maar eens proberen specifiek te maken wat daar dan onder wordt verstaan...
Nog griezeliger is dat deze gedachte, dat het onder voorwaarden mogelijk moet zijn om tegen de wil van een zwangere vrouw in te handelen in het belang van het kind in haar buik, ook in intellectuele kringen tegenwoordig best normaal gevonden wordt. 
En - vrouwen zijn daar minstens zo fel in als mannen, zeker in de politiek van vandaag - de overtuiging dat als een deskundig arts vindt dat iets nodig is, dit 'dus' nodig is, mag niet worden bevraagd.


En zo worden vrouwen opnieuw gedegradeerd tot instabiele wezens, die mogelijk hun ongeboren kind in gevaar brengen - óf ze dat doen, dienen wij aan het oordeel van deskundigen over te laten.


De aloude basisvraag: 'is het waar?' zou ik graag met urgentie willen stellen.


En als het antwoord naar jouw idee 'ja' zou zijn, dan graag beter onderbouwd dan met de anderhalve casus waar jan en alleman tegenwoordig mee komt aansjouwen, die van de drugsverslaafde prostituée of de fundamentalistische moslima. Hou toch op zeg.


Vrouwen zijn verantwoordelijker dan de meeste zorgverleners - en helaas ook politici - denken. Maar dan moeten ze wél de mogelijkheid hebben om te handelen als autonome volwassenen.
En wij zorgverleners kunnen beter eens gaan kijken naar hoe we onze zorg zo kunnen inrichten, dat vrouwen deze autonomie ten volle kunnen gebruiken, in plaats van steeds maar te twijfelen aan hun vermogens.


Of zitten we misschien nog net zo vast aan overtuigingen over het 'wezen van de vrouw' als 100 jaar geleden?

De paradox

Van 'leven' en 'risico'


Ik meet alles wat ik zie aan wat ik eerder zag,
zodat ik nooit iets anders denk dan wat ik al dacht.
Zo gaat alles keurig net zoals ik had verwacht.
Alles veilig en bekend, nooit is er meer iets onverwacht.
Alles past, niets is te groot!
Ik hoef niet eens te overleven - want ik bén al dood


(Bram Vermeulen, De beuk erin)
( Voor het hele liedje, klik hier )

Ik vraag het me af

Vroedvrouwen omarmen massaal het doel 'omlaag brengen van de perinatale mortaliteit en morbiditeit'. Alsof dat een doel op zich is - en niet een effect kan zijn van iets veel breders.
We volgen massaal het medische model - inmiddels zijn vroedvrouwen uit landen als Groot-Brittanië en de VS onze potentiële leermeesters, in plaats van dat wij hier in Nederland hun grote voorbeeld nog zijn.
Zou er niet een ander doel bovenaan staan, namelijk het welbevinden van vrouwen? En hoe wij daar als zorgverleners aan kunnen bijdragen? Rolt daar niet veel meer uit dan alleen het rennen achter de paniek aan, dat Nederland slecht scoort? Meer protocollen, strakkere richtlijnen, informatie...wat zegt mij dat over een advies dat ik zou moeten hebben aan de vrouw die ik voor me heb?
Hebben we als beroepsgroep het probleem wel helder? Wat mij betreft:
helemaal niet.
Kortetermijn-oplossingen, ze lijken zo aantrekkelijk. Maar antwoord op de vraag: wat is nou echt de kern van wat een vroedvrouw doet? Antwoord op die vraag gaat veel verder dan in het wilde weg een slag slaan naar 'oplossingen' zonder naar onze eigen weg te kijken - meer en meer een medische benadering van onze zorg, zonder dat een feitelijke basis bestaat voor de effectiviteit daarvan.
Verantwoordelijkheid drukt zwaar en steeds zwaarder op onze schouders. Maar hebben we wel zeker antwoord op de vraag of het welbevinden van vrouwen groter is geworden als wij de verantwoordelijkheid over hun welzijn hebben overgenomen?

Als jij ook geregeld denkt: ben ik dan gek?

Dan is dit wellicht een hart onder de riem.


"Je hoort van die mooie woorden, vooral op plaatsen waar de mensen feestelijk gestemd bij elkaar komen om elkaar met hun vele verhalen te bedriegen, daar hoor je schitterende woorden: over de wereld, hoe die erop vooruit gaat, en over onze tijd en over onze eeuw. Maar, beste toehoorder, zou jij als vader (en ik twijfel er niet aan dat je een hoge opvatting over de betekenis van deze naam hebt, een opvatting die zich bekommert om de verantwoordelijkheid waartoe die naam verplicht!) zou jij als vader tegen je kind, op het moment dat je hem de wereld instuurt, zeggen: 'ga maar gerust, mijn kind, en let er goed op wat de menigte onderschrijft en wat de wereld beloont, want dat is het goede. Maar wat zij straft is het slechte. Het is nu niet meer zoals vroeger. Toen was het oordeel van de menigte net als schuim op het water, zonder betekenis, ookal klonk het luid, in het wilde weg, maar wel beslissend, onmogelijk te volgen, omdat het sneller wisselde dan een vrouw van kleur verschiet. Nu hoef je aan de uitkomst niet meer te twijfelen, want het goede overwint direct. Er wordt nu geen offer meer verlangd, geen zelfverloochening, want de wereld wil het goede. Het oordeel van de menigte is nu dat van de wijzen, de enkelingen zijn de dwazen. De aarde is nu het rijk van God, dat in de hemel is alleen maar een afspiegeling. De wereld is nu het meest betrouwbare, ze is het enige waar je op kunt bouwen, het enige waar je bij kunt zweren.' 
Aan jou, beste toehoorder, hoeft de toespraak dit natuurlijk niet te vragen, van jouw antwoord is zij van tevoren al zeker. Maar zelfs de meest ijverige deelnemer aan die feestelijke gelegenheden zou ik willen vragen: zou jij dit durven, als jij als vader tot jouw eigen kind zou moeten spreken, zou jij dan zoiets durven zeggen? Of stel dat een jong mens met de volledige overgave van zijn oprechte ziel vol vertrouwen zijn blik op jou zou richten, ervan overtuigd dat als jij het zegt het echt zo is, en hij zou dankbaar met een heilige belofte zich ertoe verplichten het spoor van wat jij leert door het leven te gaan volgen: zou je zoiets tegen hem durven zeggen? Of als je getuige zou zijn van het mooie enthousiasme van een beminnelijk jong mens, dat leest en hoort over de grote mannen die met zware omstandigheden te kampen hadden en in de wereld kwaad leden, de geweldigen die door de wereld werden verstoten omdat zij hun niet waardig was. Durf jij dan, wanneer je niet vanwege het lawaai onzin uitkraamt, maar wanneer de stilte van de vertrouwelijkheid het vertrouwen van dat beminnelijke mens, de onervarenheid van die jonge mens je ertoe zou verplichten waarheid te spreken, durf jij dan met je hand op je hart te zeggen: 'zoiets gebeurt niet meer, we leven nu in een verlichte en volmaakte wereld.' "


Uit: Sören Kierkegaard, Onverdeeld één ding te willen.
(vertaling Lineke Buijs en Andries Visser, Buijten & Schipperheijn Amsterdam 2011)


Dingen zijn niet zo simpel als ze soms uit de kranten lijken - en evenmin worden ze waar als 'iedereen het zegt'.

„Ich kann gar nicht soviel fressen, wie ich kotzen möchte.“

Volkskrant, 9 april.
Kranten, ik lees ze niet graag. Deze kocht ik vanwege het aangekondigde artikel waarin de NVOG weer eens op banale wijze een mening geeft. Behalve dat een onderzoek dat nader onderzoek verdient weer eens voor waar wordt aangenomen, wat een ergerlijke zaak is, maar goed - viel het me dit keer nog mee. T is wel eens nog dommer geweest, wat er in de krant stond.


Toch schrijf ik vandaag kort over deze krant, om iets te kunnen 'wegschrijven' van mijn schok bij doornemen van het deel 'Wetenschap'.


'De moederschoot als operatiekamer' - over het intra-uterien opereren van kinderen met een spina bifida, in de 24e week.
Een foto erbij. Een baarmoeder ligt bloot, vanuit een horizontale incisie boven de symfyse uit de buik van de moeder getrokken. Je ziet een kleine incisie in de baarmoeder - en daardoor is een armpje naar buiten getrokken. De chirurg houdt een gehandschoende vinger onder het handje, waardoor het lijkt of het kind z'n vinger 'vastgrijpt'.


Dit wordt in het artikel als volgt omschreven:
"de foto van zijn armpje dat door de opening in de baarmoeder naar de hand van de chirurg reikt (...)".


Dit is de wereld op zijn kop, absurder dan ik wil bevatten.


Er wordt geen vraag gesteld, er wordt alleen omschreven wat er kan.
Hele riskante kunstjes - op een ongeboren kind. 
Vragen stellen; dat is vandaag de dag niet meer nodig, dat zijn we overstegen in onze beschaving.


Wat zijn we geworden, machines?

Is het waar?

Tijdens mijn opleiding kreeg ik lessen pediatrie van kinderarts Howard Berger.

Hij bezat een (in deze tijd bij artsen zeldzame) combinatie van intelligentie, kennis, humor én bescheidenheid over wat de moderne geneeskunde brengt op het gebied van gezondheid. 

Howard gaf les in iets waar ik dagelijks profijt van heb - inzicht in hoe simpel 'gezondheid' is, en hoe complex tegelijk.

Hij zei altijd vrolijk dat het bij baby's in wezen heel simpel was en inzichtelijk te maken viel met twee plaatjes: een wastafel en een rietje.

Alleen - hoe meer je dat ging begrijpen, hoe complexer het werd.

Dat is op meer vlakken in het leven zo, niet waar?

Een paar zinnen heb ik altijd bij me - op een papier met 'basisprincipes bij het opstellen van een differentiaal diagnose en het kiezen voor het juiste beleid'.

Bovenaan dit papier staat:

“Vraag jezelf altijd af of de informatie waar je over beschikt (op basis van anamnese, lichamelijk onderzoek, nader onderzoek) juist is.

Dus de eerste vraag die je stelt is:

Is het waar?"

Ik zie een groeiende kloof tussen hoe zwangerschap en bevallen - en de problemen die daarbij kunnen ontstaan - in brede kring wordt benaderd, en hoe ik het in mijn werk van elke dag te zien krijg. 

Constant ‘op alert’ zijn, met ja-maars en wat-nou-als, lijkt hinderlijk en zelfs absurd bij dat wat ik zie:

dat de meeste vrouwen geheel op eigen kracht bevallen -

en hoe meer ze ongehinderd hun gang kunnen gaan, hoe beter dat gaat.

De paradox is dus net zo groot als die kloof; hoe groter de slag om de arm die ík neem op het vertrouwen dat dingen goed zullen gaan, hoe groter mijn bijdrage kan zijn aan het op spanning zetten van die goede uitkomst. Want wat is nou nog ‘ongehinderd’?

Als een vrouw gecontroleerd wordt, door mij, door apparaten, is het dan aan het eind van de rit dankzij die apparaten en controle geweest dat zij en haar kind het er levend vanaf hebben gebracht? 

Wat nou als dat niet waar is? 

Dat het niet 'dankzij' is - maar 'ondanks'?

Is het waar?

Het verontrust me dat regelgeving rondom ‘richtlijnen’ de mogelijkheid om hier openlijk vraagtekens bij te zetten eerder ontmoedigt dan toejuicht. 

Je bent een goede zorgverlener als je op de hoogte bent van de laatste inzichten en je er aan houdt. 

Maar dat er bij het verkrijgen van die ‘laatste inzichten’ misschien wel helemaal niet de goede vragen zijn gesteld, of dat er uit is gegaan van veronderstellingen die in de basis onjuist zijn, gebaseerd op dingen die in wezen onbegrepen zijn - wie wil dat nog hardop zeggen?

Wat nu?

Een geboortehuis is net zo thuis als een gevangenis thuis is

Gevangenissen moeten in vroeger eeuwen nare oorden geweest zijn.
Donkere druipende kerkers, met een hoog tralieraampje. 
Beschimmeld brood, ratten, een ketting aan de muur.


Gevangenissen zijn niet meer zo, althans, niet in ons beschaafde Nederland.
Er mag zonlicht binnenkomen, je hebt een eigen douche en wc, je mag je kamer inrichten zoals jij dat wilt.


Ik stel voor om dat nare woord 'gevangenis' te vervangen door 'tijdelijk verplaatst thuis' - tenslotte is het dat toch?


Lees even met me mee, een citaat uit het laatste nummer van een krantje (www.nataal.nl) dat alle verloskundigen ongevraagd op de mat krijgen.


"Thuis bevallen of in een ziekenhuis? Een combinatie van beide is tegenwoordig mogelijk. Vrouwen kunnen bevallen in een geboortecentrum, in een huiselijke, rustgevende omgeving(....). Alles is gericht op de wensen en verwachtingen van de cliënt. Een bevalling in een geboortecentrum vervangt de poliklinische bevalling. Het is een verplaatste thuisbevalling(...)."


En trala, een stukje verder in het artikel komt de echte aap uit de mouw. Het gaat niet alleen om de vervanging van de poliklinische bevalling, het gaat in toenemende mate om de vervanging van de thuisbevalling! Als voorbeeld komt de situatie in Zeeland aan de orde. Daar werd door centralisatie de afstand tot een ziekenhuis groter dan de meeste verloskundigen veilig achtten en krijgen vrouwen op veel plaatsen het advies om poliklinisch te bevallen.


Steeds meer vrouwen worden richting een ziekenhuis gedirigeerd voor hun bevalling. Maar omdat wij verloskundigen heel goed weten hoeveel slechter een vrouw bevalt als je haar durante partu gaat verplaatsen, zeker als dat naar een ziekenhuisomgeving is, gaan we het naar de buitenwereld toe hebben over een 'verplaatste thuisbevalling' en doen we net, alsof die in de plaats gaat komen van de poliklinische bevalling, en niet in de plaats van een thuisbevalling. Sussen we zo ons geweten?


De gynaecologen en de regering denken na over het adviseren van een verplaatste thuisbevalling voor elke primi.
Ook mijn eigen beroepsgroep toont zich creatief in het aanboren van markt voor verplaatste thuisbevallingen, onder het mom van 'risico's' (zie eerdere blogs voor voorbeelden).


Wat een volksverlakkerij is dit!
Zeeziek word ik ervan - en elke dag meer, omdat ik zo veel collega's tegenkom die best gevoelig zijn voor de aantrekkingskracht van geboortehuizen.

Alsof de essentie van thuis bevallen iets te maken heeft met een rustgevende omgeving of met 'huiselijkheid'!

Als het zo is dat we als beroepsgroep de thuisbevalling er aan willen geven en dat om goede redenen is, so be it. 

Maar is het dan fair om er een draai aan te geven zoals die nu in dit artikel gegeven wordt? Een bevalling in een geboortehuis is natuurlijk heel wat anders dan gevangen worden gehouden - maar thuis ben je NIET!

Thuis, daar ben je thuis. Daar ben jij de baas. Daar gaan de dingen zoals jij dat wilt. Daar sluit je de hele wereld buiten. Daar hangt jouw geur. Daar is jouw eigen bed. Daar is je eigen wc en jouw spullen en daar weet jij precies waar alles staat. Daar bepaal jij wie er binnenkomt en wie niet.

Tot voor kort waren wij vroedvrouwen in Nederland waakhonden als het ging om het behoud van de thuisbevalling, precies om deze redenen.

En gelukkig zijn er nog vele vroedvrouwen die in het belang van thuis kunnen bevallen geloven.

En ben je een andere mening toegedaan, prima, laten we praten. Maar wel graag met open vizier, want een bevalling in een geboortehuis synoniem maken met een thuisbevalling, dat is politieke praat die, in elk geval bij mij, leidt tot verdenking van een verborgen agenda naar vrouwen toe. Ik zou niet weten waar dat goed voor was!

Rebekka.

Château Migraine

"De zwangere en haar partner hebben de mogelijkheid de eigen verantwoordelijkheid te nemen. Zij hebben een keuze om te beslissen over het begeleidingstraject en de plaats van bevallen, voor zover medisch verantwoord." (cursief van mij)

Deze alinea komt uit het nieuwste concept-visiedocument van de NVOG. 

Mijn beroepsorganisatie raadt aan om voorlopig niet te reageren op dit concept. Wat mij betreft mag het nog wat sterker; ik zou willen voorstellen om er niet alleen 'voorlopig' niet op te reageren, maar zelfs helemáál niet. Als de NVOG serieus genomen wil worden als partner om mee te denken over vernieuwingen in de geboortezorg, dan moeten ze met iets beters aankomen dan met dit concept - wát een aanfluiting. En nog slecht onderbouwd ook. Lang leve de academisering!


Bovenstaand citaat heb ik er toch even uitgelicht, omdat het een goed voorbeeld is van waar ik zo over struikel als het gaat over macht. Een golf aan vragen roept het bij me op - schrik niet, je krijgt er hieronder als lezer een flinke plens van over je heen.


Eigen verantwoordelijkheid?

Tot de voordeur dus! Of, zoals hierboven staat: 'mits medisch verantwoord'! 
En om te weten wat dat is, medisch verantwoord, moet je een 'deskundige' zijn. En 'deskundig', wanneer ben je dat? Tsja... 
Dat kleine bijzinnetje zet alles wat ervoor staat toch in een compleet ander licht?


Waar heb ik keuze in als zwangere? In wie mij zorg gaat verlenen? Hoe vaak ik voor controle kom? Wat er gecontroleerd wordt? 
En als ik in een ziekenhuis kom voor een klinische bevalling, waar ligt mijn verantwoordelijkheid dan? Waar mag ik voor kiezen? Voor continu registratie dan wel intermitterend? Of ik bijgestimuleerd word? Of ik mag douchen? Of het infuus in mijn linker- of in mijn rechterarm gaat? Of ik vegetarisch of met vlees te eten krijg? Mits het 'medisch verantwoord' is natuurlijk!


Om terug te komen op m'n laatste stuk over macht - wat als een zwangere een keuze maakt die niet 'medisch verantwoord' is naar het idee van haar zorgverlener? Wat moet een zorgverlener dan doen? Haar onder druk zetten? Haar bang maken? Eén lijn trekken met álle andere zorgverleners, een blok vormen? (dat wordt in datzelfde visiedocument trouwens als oplossing bedacht; zorgverleners door bindenden protocollen verplichten allemaal dezelfde adviezen te geven.) De zwangere buiten de deur zetten? Haar voor de duur van de behandeling ontoerekeningsvatbaar laten verklaren? En als het gevaar het ongeboren kind betreft - het AMK melden? Haar voor de duur van de behandeling uit de ouderlijke macht laten zetten?


Maar wacht even hoor. Zijn we wel zeker van onze zaak? Doen wij zorgverleners echt wat we pretenderen? Houden we de dood buiten de deur? Weten wij wat goed is voor iemand anders? Hebben wij op grond van onze professie het recht om beslissingen te nemen die diep in de privacy van iemand anders ingrijpen?
Op grond van welke argumenten hebben we dat?
En weten we wel zeker dat we hier goed mee doen? Hoeveel problemen veroorzaken onze interventies zelf? En wat voor schade brengen we eigenlijk toe door vrouwen massaal bang te maken? Angst voor complicaties, angst voor risicofactoren op complicaties...

Levert dat een positieve bijdrage aan het welbevinden van een vrouw? Wordt ze daar gelukkiger van?

Bestaat dat eigenlijk wel, dat vrouwen hun ongeboren kind willens en wetens in gevaar brengen? Zou het meestal niet veel complexer zijn dan dat? 


Het is een rookgordijn, deze zogenaamde zorgvernieuwing zoals die voortvloeit uit het rapport 'Een Goed Begin'. Een rookgordijn waar veel achter schuil gaat, dat niet aan de orde lijkt komt in de prachtige teksten die er nu worden gepubliceerd.

Bijvoorbeeld - dat we bang zijn. Al die deskundigen, die ook maar gewoon mensen zijn, die vaak heel wat meer narigheid hebben gezien dan de meeste mensen, terwijl ze maar weinig ondersteuning krijgen om hier mee om te gaan; die hebben last van hun eigen angst. Dus regelen we nog maar eens een testje - 'voor de zekerheid'. Voor wiens zekerheid?


Zou het totaal ontbreken van de eigen regie van vrouwen over hun eigen zorgproces, zoals dat in het huidige systeem het geval is, niet eerder een risicofactor zijn dan dat het vrouwen goed doet? 

Wordt het niet eens tijd om te gaan kijken wat we eigenlijk nog verstaan onder 'autonomie' en wat dat ons waard is? En naar wat er nog meer kan bijdragen aan het welbevinden van vrouwen, behalve de zekerheid dat we er alles aan doen om ervoor te zorgen dat ze geen risico's loopt? 

Zorgvernieuwing 2011: oude wijn in nieuwe zakken. De fles ziet er mooi uit, maar je krijgt er een enorme kater van....

van 'vertrouwen' naar 'risico-inschatting'?

Een in verloskundeland invloedrijk iemand zei een tijdje terug: 'we maken als maatschappij een verschuiving door van 'vertrouwen' naar 'risico-inschatting'. 


Laat ik er niet omheen draaien - in de verloskunde wordt veelvuldig gebruik gemaakt van macht.
De macht van de kennis en de mogelijkheden die dat geeft met 'minder deskundigen'.
De macht van de bezwering; een vrouw die zwanger is of bevalt is kwetsbaar - niets is zeker als het over de uitkomst gaat. We willen maar wat graag iets in handen hebben om een gevoel van controle te krijgen op een proces waar we maar weinig controle over hebben.
En daar vloeit uit voort: de macht van de positie; als een zwangere iets van een zorgverlener nodig heeft, kan ze er maar zo een pakket extra's bij op de koop toe krijgen.
En letterlijk, de macht van de situatie; een vrouw die bevalt verkeert meestal in omstandigheden waarin ze min of meer is overgeleverd aan de mensen om haar heen.
Ik denk dat er vele andere voorbeelden te bedenken zijn van machtsgebruik door zorgverleners. T zijn tenslotte mensen. Maar dat machtsgebruik van zorgverleners lijkt vrijwel altijd volkomen legaal, of in elk geval 'gerechtvaardigd' - in het belang van de gezondheid van de moeder of het leven van het ongeboren kind. Wat mij betreft wordt het hoog tijd dat daar grote vraagtekens bij geplaatst worden.


Hoe langer ik me ermee bezig hou, hoe meer ik denk:
macht gebruiken zou NIET moeten mogen.
Verloskundigen zijn dan wel 'kundig', maar ze weten daarmee NIET wat het beste is voor de vrouw die tegenover ze zit.
Ze weten wel wat 'best evidence' is, maar dat geeft ze NIET het recht om deze vrouw onder druk te zetten zich te voegen naar deze inzichten.
Niet, niet, niet.


En ja, dat leidt soms tot een situatie waarin het niet duidelijk is wat er moet gebeuren. Waarin je als zorgverlener de controle verliest. Namelijk als de vrouw tegenover je, om wat voor reden dan ook, iets anders wil dan jij als zorgverlener. Als er een nieuwe studie uitkomt waaruit blijkt, dat de kans op complicaties bij de moeder kleiner is als je eerder inleidt bij een hoge bloeddruk (ik trek een eerder gebruikt voorbeeld maar weer uit de kast), dan zegt dat over het te voeren beleid NOG NIETS.
Je kunt het adviseren, je kunt uitgebreid uitleggen om welke risico's het gaat, en als het even kan vooral ook: wat het absolute risico is voor deze mevrouw. 
Vervolgens moet je er, als het aan mij ligt, als zorgverlener op vertrouwen dat de zwangere, als ze deze info heeft, een keus zal maken in die in het belang is van haarzelf en haar kind. En voor de ene vrouw zal dat zijn: het advies volgen. En voor sommigen: van inleiding afzien, of vooralsnog van inleiding afzien, of wat dan ook.


Als er nu een innerlijke 'ja maar' in je opkomt: hoera! 
Want die is waardevol - om iets wijzer te worden over 'angst'. 
Wat nou als... 
Maar, zoals ik Hannah Dahlen heb horen zeggen: 'Who's fear is it, anyway'?
Sinds wanneer is het wijsheid om de vrouw tegenover je te belasten (of besturen) met je eigen angst? Sinds wanneer is het wijsheid om te denken dat als jij bang bent, zij dat ook zou moeten zijn? Gaat onze deskundigheid zo ver?


Je kunt als zorgverlener een goeie poging doen om het onderwerp angst te omzeilen met 'risico-inschattingen' als kompas. Maar voor je het weet heb je daar veel macht bij nodig.
Als je wilt afzien van macht gebruiken komt het aan op: vertrouwen. Vrouwen vertrouwen.


Dat verdienen ze.